Geïnspireerd door de van iconen bulkende interfaces van vele programma's, gebruiken websites vaak iconen om met hun bezoekers te communiceren. Uit de praktijk blijkt echter dat iconen slechts zelden bijdragen tot een betere gebruiksvriendelijkheid.

Krachtige beeldtaal of ingebeelde kracht?
Iconen lijken op het eerste zicht een zeer aantrekkelijk en gebruiksvriendelijk hulpmiddel, maar vaak brengen ze de gebruiker net extra in verwarring. Een beeld mag dan wel meer zeggen dan duizend woorden, een in kleuren en resolutie beperkt miniprentje van enkele pixels groot is veelal weinigzeggend.  Door haar beperkingen verliest een icoon vaak de subtiliteit van een goed gekozen woord.
Het gebrek aan kennis van algemeen aanvaarde symbolen zorgt er bovendien voor dat de gebruiker voor eenzelfde begrip vaak geconfronteerd wordt met verschillende symbolen. Zo kan een nieuwsrubriek voorgesteld worden door een zendmast zoals op de site van de Vlaamse overheid, een blad papier zoals op Auto55, een krant zoals op Coloplast, een megafoon zoals bij de VVKSM en waarschijnlijk nog tientallen andere manieren.

Vermijd iconen in de navigatie
Sites die voor hun navigatie volledig terugvallen op iconen maken meteen duidelijk dat ze de bezoeker niet serieus nemen. Ze verplichten hem immers om met zijn muisaanwijzer over elk icoon te glijden om zo dan te zien waar die afbeelding wel voor mag staan. Omdat mensen door de vaak gebrekkige symboolwaarde bovendien heel snel vergeten waar een icoon voor staat, zal de gemiddelde gebruiker bij elke actie die hij wil ondernemen weer eens alle iconen moeten 'betasten'. We kunnen u verzekeren: slechts weinig mensen hebben hiervoor het geduld en de tijd. Sites die dit perfect illustreren zijn onder meer die van De zevende dag en de Vlaamse overheid.
Er zijn ook sites die woord en beeld combineren in hun navigatie, maar ook dat is niet echt een oplossing. Grote, kleurrijke iconen, zoals op Squirrel, geven vaak een kinderachtige indruk en boezemen niet meteen veel vertrouwen in. Kleine iconen, zoals op Auto55 en GSMOnline, vallen naast de navigatietermen dan weer zo weinig op dat ze absoluut geen toegevoegde waarde bieden. Iconen in een navigatie zijn dus best te vermijden.

Duidelijke iconen in knoppen
Toch willen we iconen niet meteen afschrijven. Binnen een site kunnen bepaalde knoppen gebaat zijn met een icoon om de aandacht van de bezoeker te trekken. We denken dan bijvoorbeeld aan 'Print', 'E-mail' en 'Toevoegen aan winkelkarretje'. Zelfs als het om dergelijke elementaire zaken gaat, kan je de iconen toch best steeds van een zichtbaar bijschrift voorzien. Op Delhaize WineWorld zouden de knoppen 'Vergroten' en 'Print' op de productpaginas heel wat aan duidelijkheid winnen als ze dit ook zouden vermelden. Veel sites beseffen blijkbaar dat hun iconen niet zo duidelijk zijn en bieden de gebruiker elders op de pagina meer uitleg. Een voorbeeld hiervan kan u vinden in het winkelmandje van Underthecork, met de knop 'Verwijderen'. Het moge duidelijk zijn dat ook dit geen oplossing is.

Doe de test
Om misverstanden of verkeerde associaties te vermijden, kan u de iconen die u wil gebruiken op uw site best even testen op hun symboolwaarde. Druk uw iconen los van hun context en zonder bijschriften af op ware grootte en vraag aan mensen waar ze het voorgeschotelde beeld mee associëren. Als dit serieus afwijkt van wat u wil zeggen, zoek dan iets anders. Want het is niet bevorderlijk voor uw imago wanneer mensen de printknop associëren met een goudklomp of het vergrootglas met een ijsje.

Els Aerts & Karl Gilis

Een meer uitgebreide versie van dit artikel verscheen in Tips & Advies Online Ondernemen, jaargang 5, nummer 15 (België en Nederland).